Program Kraków Miasto Literatury UNESCO

Program Kraków Miasto Literatury UNESCO to kompleksowa, ogólnomiejska strategia promocji czytelnictwa, wsparcia środowisk twórczych i lokalnego rynku książki realizowana w związku z uzyskaniem przez Kraków w 2013 roku tytułu Miasta Kreatywnego w Dziedzinie Literatury UNESCO. Stolica Małopolski była siódmym (po Edynburgu, Iowa City, Norwich, Reykjavíku, Dublinie i Melbourne) oraz pierwszym nieanglojęzycznym miastem na świecie, które dostąpiło tego zaszczytu.

 

Uzyskanie tytułu poprzedził kilkuletni proces aplikacyjny, w który były zaangażowane wszystkie środowiska literackie miasta. Poparcia dla starań Krakowa wyraziły wówczas takie sławy światowej literatury, jak Roberto Calasso, Mario Vargas Llosa, Amos Oz, Herta Müller, Orhan Pamuk, Zadie Smith czy Gary Snyder.

 

Nie sposób wymienić w kilku zdaniach argumentów, które motywowały te starania. To w Krakowie wydrukowano pierwszą książkę w języku polskim. W Akademii Krakowskiej, późniejszym Uniwersytecie Jagiellońskim, studiowali Mikołaj Rej, Jan Kochanowski, Jan Długosz, Bronisław Malinowski, Stanisław Wyspiański. Tu – jak chce legenda – powstały pierwsze fragmenty Fausta Goethego. W Krakowie młodzieńcze lata spędził Joseph Conrad-Korzeniowski – jeden z klasyków literatury anglosaskiej, to z tym miastem związali swoje losy reformatorzy teatru Sławomir Mrożek i Tadeusz Kantor. Kraków, w którym przez wiele lat jednocześnie mieszkało dwoje noblistów w dziedzinie literatury: Wisława Szymborska i Czesław Miłosz, był choćby z tego względu wyjątkowym miejscem na mapie świata. A przecież tu spędził całe dojrzałe życie twórcze również Stanisław Lem – genialny pisarz i futurolog oraz najchętniej tłumaczony polski pisarz wszech czasów.

 

Chyba nie jest możliwa taka opowieść o literackim Krakowie, która uwzględniłaby wszystkie liczące się postaci, zjawiska i nurty w historii miasta – od początków drukarstwa nad Wisłą, przez magię kawiarń Młodej Polski i ogniska ruchu awangardowego w międzywojennej Polsce, powojenną legendę Domu Literatów przy Krupniczej, aż po alternatywną cyberkulturę XXI wieku.

 

Ale Kraków nie tylko chlubną przeszłością stoi. Dzisiejsze miasto jest dynamicznym centrum współczesnej literatury: z rozpoznawalnymi w świecie festiwalami, licznymi nagrodami i reprezentacją czołowych autorów niemal każdego gatunku literackiego. Tu koncentrują się tradycje wydawnicze i współczesny rynek książki. To tu odbywają się przyciągające ogromne rzesze publiczności Międzynarodowe Targi Książki, a zbiory bibliotek wprost przyprawiają o zawrót głowy. To miejsce, w którym dziedzictwo rozumiane jako suma kreatywności poprzednich pokoleń znajduje swoją twórczą kontynuację w dzisiejszym życiu literackim.

 

Program Kraków Miasto Literatury UNESCO (KMLU) powstał, aby jeszcze lepiej wykorzystać potencjał miasta, które żyje literaturą. To demokratyczna platforma współpracy dla różnych instytucji i podmiotów zaangażowanych w promocję literatury i czytelnictwa, a jednocześnie szereg działań ujętych w pierwszej i jedynej w Polsce miejskiej strategii wsparcia dla lokalnego rynku książki i upowszechniania czytelnictwa przyjętej w 2016 roku.

 

Program KMLU to Festiwal Conrada, czyli największy festiwal literacki w Europie Środkowej, nominowany do tytułu najlepszego festiwalu literackiego na świecie podczas Targów Książki w Londynie w 2016 roku i wymieniony na liście 20 najciekawszych festiwali literackich czołowego anglojęzycznego wydawnictwa Penguin Random House (www.conradfestival.pl), a także Festiwal Miłosza – największy festiwal poetycki w kraju, wyróżniony (wraz z Festiwalem Conrada) nagrodą EFFE przez Europejskie Stowarzyszenie Festiwali w 2017 roku (www.miloszfestival.pl) – oraz szereg festiwali gatunkowych rozłożonych na cały rok kalendarzowy.

 

Program KMLU to Czytaj PL! – aktualnie największa w Polsce akcja promująca czytelnictwo i jedyna na świecie kampania promocji czytelnictwa umożliwiająca dostęp do całości nowo wydawanych książek w formacie elektronicznym – oraz inne akcje wykorzystujące nowe technologie w promocji czytelnictwa (www.czytajpl.pl; kody.miastoliteratury.pl).

 

Program KMLU to także m.in. system wsparcia dla rynku księgarskiego obejmujący pierwszy w Polsce miejski konkurs na wydarzenia kulturalne realizowane w księgarniach, program preferencyjnych czynszów w lokalach miejskich, ukierunkowany na wspieranie antykwariuszy Krakowski Kiermasz Książki, coroczny plebiscyt na księgarnie roku, a także działania wspierające różnorodność rynku wydawniczego w Polsce (http://ksiegarnie.miastoliteratury.pl).

 

KMLU to program wspierania debiutów i edukacji pisarskiej, obejmujący Nagrodę Conrada dla debiutu roku i stale rozbudowywany program kursów kreatywnego pisania (pisz.miastoliteratury.pl).

 

KMLU to wreszcie wieloletni program kulturalno-edukacyjny Lem 2021 realizowany w związku z przypadającą w 2021 setną rocznicą urodzin autora Solaris, a także całoroczne cykle spacerów literackich i wymian książek Drugie Życie Książki (www.drugiezycieksiazki.pl).

 

KMLU to wszystko, czym żyje literacki Kraków oraz tytuł, który należy do wszystkich krakowian i miłośników miasta.

 

Dołącz do nas i stań się częścią literackiego Krakowa!

 

www.miastoliteratury.pl.

 

Operatorem programu Kraków Miasto Literatury UNESCO jest Krakowskie Biuro Festiwalowe.

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ